Levenscyclusanalyse: Het ultieme hulpmiddel om de milieueffecten van producten te verminderen

In de wereld van vandaag, waarin milieukwesties voor veel consumenten hoog op de agenda staan, wordt er steeds kritischer gekeken naar de milieu-impact van producten. Nu consumenten meer transparantie en verantwoordingsplicht van bedrijven eisen, is het van essentieel belang geworden om de milieu-impact van producten te begrijpen en te beperken. Naarmate de verwachtingen ten aanzien van de verantwoordingsplicht van bedrijven toenemen, moeten bedrijven niet alleen aan de regelgeving voldoen, maar ook tegemoetkomen aan de hogere eisen van een beter geïnformeerd en kritischer publiek.

Het Life Cycle Assessment (LCA)-team van SCS Consulting Services ondersteunt bedrijven bij het realiseren van deze doelstellingen. Door grondige LCA’s uit te voeren en te helpen bij het opstellen van geverifieerde Environmental Product Declarations (EPD’s), stelt SCS bedrijven in staat om op transparante wijze over hun milieuprestaties te communiceren en doortastende veranderingen door te voeren.

In deze blog geven we inzicht in ons LCA-proces en bekijken we hoe LCA bedrijven kan helpen om hun inzet voor duurzaamheid en milieubeheer te laten zien.

Wat is een levenscyclusanalyse?

Levenscyclusanalyse (LCA) is het systematisch onderzoek naar de gevolgen voor het milieu en de volksgezondheid in alle fasen van de levenscyclus van een product, waaronder de winning van grondstoffen, de productie, het transport, het gebruik en onderhoud, en de verwijdering. LCA’s zorgen voor meer transparantie in toeleveringsketens en stellen bedrijven in staat om op gegevens gebaseerde beslissingen te nemen om hun impact op het milieu te verminderen.  

Een milieuproductverklaring (EPD) is een geverifieerd rapport dat is gebaseerd op een LCA-studie. Het wordt gebruikt om informatie te verstrekken over de mogelijke gevolgen van een product voor het milieu en de menselijke gezondheid. Hierin wordt vermeld waaruit een product bestaat en welke impact het heeft op het milieu. De opstelling ervan valt doorgaans onder regels die zijn vastgelegd in Product Category Rules (PCR's). PCR's zijn categorie-specifieke normen die bepalen hoe de LCA moet worden uitgevoerd voor de productcategorie die wordt beoordeeld (bijv. meubilair, textiel, enz.). Ze geven aan welke effecten moeten worden gerapporteerd en zorgen ervoor dat alle EPD's binnen dezelfde categorie dezelfde informatie bevatten.

De voordelen van LCA’s optimaal benutten

Om zo nauwkeurig mogelijke resultaten te verkrijgen, verzamelen LCA-deskundigen een breed scala aan gegevens van klanten over hun product en toeleveringsketen. Dit gegevensverzamelingsproces omvat het in kaart brengen van de gegevens die de LCA-deskundige nodig heeft en het verzamelen daarvan uit bedrijfsdocumenten, waarna de deskundige de gegevens valideert en modelleert in LCA-software. De gegevens worden verzameld over een specifieke periode, doorgaans één jaar.  

De verzamelde gegevens omvatten onder meer: energie- en waterverbruik, afvalproductie, materialen en verpakkingen die bij de productie worden gebruikt, en de locaties van leveranciers en transportafstanden. Het is belangrijk ervoor te zorgen dat deze gegevens correct en consistent zijn, omdat zelfs kleine afwijkingen kunnen leiden tot grote verschillen in de uiteindelijke milieueffecten van een product. Als het verzamelen van bepaalde gegevens te veel moeite kost, kan de LCA-uitvoerder aannames en schattingen gebruiken op basis van gegevens in de literatuur om een redelijke schatting te geven. Primaire gegevens zijn echter altijd het meest waardevol en leveren de beste resultaten op.  

Let op de (gegevens)kloof

Een veelvoorkomend probleem bij LCA betreft onvermijdelijke hiaten in essentiële gegevens. Gedurende de meer dan drie decennia ervaring van SCS met LCA hebben we geleerd dat een veelvoorkomende leemte in gegevens ontstaat doordat sommige bedrijven mogelijk niet in staat zijn om gegevens over energie, water of afval op productniveau gedurende het gehele productieproces te volgen, te monitoren of te beheren. In plaats daarvan verzamelen bedrijven mogelijk alleen gegevens op fabrieksniveau — en fabrieken produceren vaak veel verschillende producten, niet alleen diegene waarin wij geïnteresseerd zijn voor onze modellering.  

Om dit probleem op te lossen, kan ons technische team verschillende toerekeningsmethoden toepassen. Twee van de meest gangbare methoden zijn het verzamelen van de totale massa of de totale omzet van alle producten die in een vestiging worden geproduceerd, en het delen van de gegevens op vestigingsniveau door deze hoeveelheden.  

Een hypothetische chemische fabriek produceert bijvoorbeeld twee chemicaliën, A en B, die ongeveer evenveel wegen. Chemische stof A kost echter tien keer zoveel als chemische stof B. Bij economische toerekening worden de milieueffecten van die fabriek in een verhouding van 10:1 toegerekend aan chemische stoffen A en B, in overeenstemming met de economische waarde van de producten. Bij massa-allocatie zou die verhouding 1:1 zijn. LCA-deskundigen testen over het algemeen alle mogelijke allocatiemethoden met behulp van gevoeligheidsanalyses voor extra transparantie, en door deze gegevens te verstrekken, kunnen LCA-deskundigen hun expertise inzetten om ervoor te zorgen dat aan elk product de juiste impact wordt toegewezen.

Bedrijven zijn begrijpelijkerwijs vaak terughoudend om dit soort vertrouwelijke gegevens te delen, maar deze informatie wordt niet gepubliceerd in de LCA. Bovendien zijn de betrokkenen gebonden aan strikte geheimhoudingsovereenkomsten.

De waarde van LCA-expertise

LCA’s zijn complexe onderzoeken waarvoor hoogopgeleid technisch personeel nodig is. En hoewel het verzamelen van essentiële gegevens min of meer eenvoudig is, komt echte LCA-expertise tot uiting in een veel breder scala aan technische vaardigheden die in de loop van tientallen jaren zijn aangescherpt, zoals het selecteren van de juiste datasets voor modellering, het valideren van de gegevens, het omgaan met ontbrekende gegevens, het interpreteren van complexe normen en het uitvoeren van aanvullend onderzoek waar nodig om de LCA te onderbouwen. Het SCS LCA-team heeft tientallen jaren ervaring in een breed scala aan specialismen, waaronder bouwproducten, interieurmaterialen en meubilair, textiel, landbouw, chemie en de recyclingindustrie, om er maar een paar te noemen.

Kleine veranderingen kunnen een groot effect hebben

Uit LCA’s die in de loop van de tijd en in verschillende sectoren zijn uitgevoerd, komen diverse interessante en vaak verrassende trends naar voren met betrekking tot de milieueffecten van producten en de materialen die worden gebruikt om ze te produceren. Deze trends helpen bedrijven bij het identificeren van kleine aanpassingen die ze in hun productieprocessen kunnen doorvoeren om zo aanzienlijke voordelen te behalen op het gebied van milieueffecten.

Een eenvoudige maatregel is het vergroten van het aandeel hernieuwbare energie in de productiefaciliteit. Over het algemeen betrekken bedrijven hun stroom uit regionale netwerken met een vast aandeel hernieuwbare energie. Dit aandeel kan worden vergroot door ter plaatse zonne- of windenergie-installaties te plaatsen of door rechtstreeks in te kopen bij leveranciers van hernieuwbare energie. Om deze voordelen in perspectief te plaatsen: de broeikasgasemissies over de gehele levenscyclus van elektriciteit die met windenergie wordt opgewekt, liggen ongeveer 90 keer lager dan die van elektriciteit op basis van steenkool.  

Een andere interessante categorie veranderingen betreft de vervanging van grondstoffen. Klinker is een veelgebruikte grondstof bij de productie van cement. Klinker wordt vervaardigd door kalksteen en klei in een oven bij hoge temperatuur te mengen, waarbij kooldioxide vrijkomt en wat bijdraagt aan de opwarming van de aarde. Het vervangen van klinker door industriële afvalstoffen zoals vliegas of hoogovenslak kan een effectieve manier zijn om de milieueffecten van de cementproductie te verminderen.

Daarnaast is het inkopen van grondstoffen met een hoger gehalte aan gerecycled materiaal een andere manier om de milieu-impact van uw product te verminderen. Door gebruik te maken van de ‘cut-off’-methode voor toerekening – waarbij wordt aangenomen dat alle secundaire materialen die in het productsysteem terechtkomen, geen milieubelasting met zich meebrengen – worden de voordelen van het gebruik van gerecyclede materialen erkend. Staal kan bijvoorbeeld op twee manieren worden geproduceerd: met behulp van een zuurstof-basisoven (BOF) of met behulp van een elektrische boogoven (EAF). EAF-staal bevat doorgaans 90-95% gerecyclede grondstoffen — tegenover 30% voor BOF-staal. De uitstoot van broeikasgassen voor BOF-staal is 1,6 keer zo hoog als die voor EAF-staal, en daarom is het vervangen van BOF-staal door EAF-staal een effectieve manier om de impact van producten die veel staal gebruiken te verminderen.

De productiefase en de fase van de grondstoffenvoorziening in de levenscyclus van een product leveren vaak de grootste bijdrage aan de milieu-impact en zijn tevens de fasen waarover bedrijven de meeste controle hebben. Kleine veranderingen in deze fasen van de levenscyclus kunnen bedrijven helpen hun totale impact drastisch te verminderen.

SCS Consulting Services — Al meer dan 30 jaar actief op het gebied van LCA

SCS beschikt over tientallen jaren technische ervaring met het uitvoeren van LCA-studies voor een breed scala aan sectoren, waaronder elektriciteitsopwekking, textiel, voedsel en landbouw, bosbouwproducten en papier, metalen, bouwmaterialen, meubilair, biomaterialen, glas, huishoudelijke apparaten, kunststoffen en nog veel meer. We maken gebruik van de nieuwste eigen LCA-software en -databases, evenals van openLCA, en werken samen met Ecoinvent om op maat gemaakte tools voor klanten te ontwikkelen. De kwaliteit van ons werk heeft SCS veel aanzien opgeleverd bij toonaangevende ngo's en wereldwijde organisaties, waaronder door de Verenigde Naties gesponsorde initiatieven. Deze ervaring stelt ons in staat om complete, nauwkeurige en kosteneffectieve studies te leveren die u helpen beter geïnformeerde beslissingen te nemen, uw bedrijfsresultaten te verbeteren en te voldoen aan de transparantie-eisen van uw klanten en belanghebbenden. Wij bieden een scala aan diensten op het gebied van levenscyclusanalyse: 

• Ontwikkeling van LCA’s en EPD’s: SCS voert de LCA uit en stelt het EPD-rapport op aan de hand van de toepasselijke PCR. Vervolgens werken we samen met een onafhankelijke derde partij om zowel het LCA-rapport als de EPD onafhankelijk te verifiëren, alvorens deze via de EPD-programma-exploitant te publiceren.  
• Product-LCA: Stel een LCA op voor uw product die voldoet aan ISO 14044
• Vergelijkende LCA voor producten: onderbouw marketingclaims ten opzichte van concurrerende producten met gegevens
• Gestroomlijnde levenscyclusinventarisatie (LCI): Bereid uw bedrijf voor op LCA met efficiënte verzameling en validatie van LCI-gegevens
• LCA-screening: voer een voorlopige beoordeling uit om de belangrijkste kwesties, knelpunten en hiaten in de gegevens in kaart te brengen
• Opleiding van medewerkers: het vergroten van de kennis over onderwerpen als ISO-normen, LCA-modellen, het verzamelen van LCA-gegevens en het gebruik van de openLCA-software
• LCA-strategie: advies inwinnen over hoe LCA effectief kan worden ingezet om beslissingen te nemen, klanten en belanghebbenden tevreden te stellen en organisatiedoelstellingen te realiseren 

Door het LCA/EPD-proces te doorlopen, kunt u de verschillende effecten op het milieu en de volksgezondheid in elke levenscyclusfase van uw product in kaart brengen en manieren bedenken om deze te verminderen.

Meer informatie over LCA’s

Hier vindt u meer informatie over LCA’s. Als u geïnteresseerd bent in de LCA-diensten van SCS, neem dan contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek over de behoeften van uw project.