Navigeren door EU-regelgeving: Een diep duik in EUTR en EUDR

Sinds 3 maart 2013 fungeert de EU-houtverordening (EUTR, nr. 995/2010) als bindende wetgeving ter bestrijding van illegale houtkap in bossen wereldwijd. Twaalf jaar later verbiedt deze verordening exploitanten in Europa nog steeds om illegaal gekapt hout – en een lijst van specifieke producten die daarvan zijn afgeleid – op de EU-markt te verkopen of te verhandelen. Hoewel de EU-houtverordening bepaalt dat hout dat als 'legaal' is geclassificeerd, moet voldoen aan de wetgeving van de landen waar het wordt gekapt, blijft ontbossing aanzienlijke sociale, economische en ecologische schade veroorzaken, met name in gebieden waar bepaalde grondstoffen worden verbouwd en geoogst.  

Tien jaar later (29 juni 2023) werd de EU-ontbossingsverordening (EUDR, nr. 2023/1115) vastgesteld — de meest recente reeks wetten die gericht is op specifieke grondstoffen die in verband worden gebracht met ontbossing en bosdegradatie. Met de komst van de EUDR, die zich richt op zeven belangrijke grondstoffen – cacao, koffie, palmolie, rubber, vee, soja en hout – zijn bedrijven wereldwijd nu niet alleen verantwoordelijk voor het begrijpen hoe deze grondstoffen, waaronder hout en van hout afgeleide producten, bijdragen aan ontbossing en bosdegradatie, maar ook hoe dergelijke producten zullen worden beïnvloed door de overgang tussen deze twee verordeningen.

In dit artikel bespreken we de raakvlakken en verschillen tussen de relatief nieuwe EU-ontbossingsverordening en de reeds lang bestaande EU-houtverordening, en hoe deze verordeningen concreet van invloed zijn op hout en houtproducten. We geven antwoord op enkele van de belangrijkste vragen over deze twee wetgevingsstukken en bieden daarnaast nuttige inzichten en professionele aanbevelingen voor het begeleiden van deze belangrijke overgang.

Achtergrond: De overgang van de EUTR naar de EUDR 

Zowel de EUTR (voor het eerst gepubliceerd in 2010 en van kracht sinds 2013) als de EUDR (voor het eerst gepubliceerd in 2023 en van kracht vanaf december 2025) zijn afkomstig uit de EU en hebben tot doel ontbossing en de vele negatieve gevolgen daarvan aan te pakken door middel van officiële wetgeving. Volgens de nieuwe EUDR moeten exploitanten of handelaren die hout en houtproducten op de EU-markt brengen (of exporteren) aantonen dat de producten niet afkomstig zijn van recent ontbost land of bijdragen aan bosdegradatie. Dit betekent dat de EUDR gevolgen heeft voor zowel producenten en handelaren binnen de EU als voor producenten en handelaren buiten Europa die producten naar de EU willen brengen.

De EUTR was erop gericht te waarborgen dat hout en houtproducten die op de EU-markt werden gebracht, legaal waren gekapt. Krachtens de EUDR gelden voor hout en houtproducten nu ruimere eisen, waaronder dat ze ontbossingsvrij moeten zijn en geproduceerd moeten zijn in overeenstemming met de relevante wetgeving in het land van productie.  

Het is belangrijk om te beseffen dat de Europese Commissie van plan is de EUTR door de EUDR te laten vervangen.  In de praktijk betekent de intrekking van de EUTR dat de EUDR de EUTR uiteindelijk volledig zal vervangen, maar pas tegen het einde van 2028. (Hieronder bieden we een meer gedetailleerde analyse van deze technische details en de bijbehorende tijdschema's.) Volgens de officiële documentatie wordt de EU-houtverordening ingetrokken zodra de verordening inzake ontbossingsvrije producten (EUDR) op 30 december 2025 in werking treedt.  

In december 2024 heeft de EU een overgangsperiode van 12 maanden toegekend, waarbij is bepaald dat de wet op 30 december 2025 van kracht wordt voor grote en middelgrote ondernemingen, en op 30 juni 2026 voor micro- en kleine ondernemingen.

Wat is de rol van de „bijlage“ in de EUTR en de EUDR? 

In discussies over de EUTR en de EUDR hoor je analisten en verslaggevers vaak spreken over „de bijlage“ – maar wat is dat precies en waar vind je die? En waarom is die zo belangrijk? Zijn er twee verschillende bijlagen voor elke verordening? Hieronder geven we antwoord op deze vragen.

Zowel voor de EUTR als voor de EUDR worden de regels vastgelegd in de tekst van de „verordening“ – zoals de zorgvuldigheidsvereisten, de verantwoordelijkheden van exploitanten en handelaren, enzovoort – terwijl in de „bijlage“ wordt bepaald op welke producten die regels van toepassing zijn. Voor beide wetgevingsstukken zijn de bijbehorende bijlagen dus van cruciaal belang, omdat elke bijlage het toepassingsgebied van de verordening bepaalt wat betreft de producten waarop deze van toepassing is.

De zogenaamde „bijlage bij Verordening (EU) nr. 995/2010“, de EUTR-bijlage is een officieel onderdeel van de verordening zelf en bevat de lijst van hout en houtproducten die onder het toepassingsgebied van de verordening vallen (zie blz. 295/33-34). Deze producten worden geïdentificeerd aan de hand van het EU-systeem voor productclassificatie, de codes van de gecombineerde nomenclatuur (GN).  

Bepaalde producten die onder de EUTR vallen, vallen onder de verlengde nalevingstermijnen van de EUDR, die lopen tot 2028. Deze producten vormen slechts een deel van alle hout en houtproducten en worden hieronder opgesomd. 

De bijlage bij de EUDR — formeel bekend als het richtsnoer voor Verordening (EU) 2023/1115 inzake ontbossingsvrije producten — bevat definities, verplichtingen en verduidelijkingen voor exploitanten en handelaren met betrekking tot de naleving van de verordening. Het verduidelijkt ook dat producten die tijdens de overgangsperiode op de markt worden gebracht, zijn vrijgesteld van de EUDR-verplichtingen. Het is vooral belangrijk om op te merken dat er onder de EUDR aanvullende houtproducten vallen die niet onder de EUTR vielen — wat betekent dat bepaalde houtproducten aan de EUDR zijn toegevoegd en onmiddellijk onder die vereisten vallen. Anders gezegd : deze houtproducten vallen niet onder de langere overgang van de EUTR naar de EUDR en er wordt van hen verwacht dat ze aan de EUDR voldoen binnen de door de EUDR gespecificeerde termijnen.  

Net als in de bijlage bij de EUTR worden in bijlage I bij de EUDR (pagina 33 van het hierboven gelinkte document) producten op basis van GN-codes opgesomd. Bijlage II (pagina 39) bevat de vereiste informatie inzake zorgvuldigheid, waaronder geolocatie, risicobeoordelingen, enz. Geïnteresseerde lezers kunnen de volledige tekst van de EUDR-wetgeving (EU 2023/1115) hier op EUR-Lex raadplegen.  

Een blik op de technische details van de tijdlijn: van EUTR naar EUDR 

Bedrijven moeten zich bewust zijn van belangrijke technische details met betrekking tot de ingangsdata die vallen tussen het einde van de EUTR en het begin van de EUDR, waaronder verschillende vereisten voor bepaalde productcategorieën.  

Voor houtproducten die vóór 29 juni 2023 zijn geproduceerd, geldt de EUTR bijvoorbeeld tot en met 31 december 2028. Zoals hierboven vermeld, wordt de EUTR voor andere producten en voor hout dat na juni 2023 is gekapt, ingetrokken zodra de nieuwe EUDR in december 2025 volledig van kracht is geworden. Hieronder volgt een overzicht van de verschillende data voor de houtproductenindustrie, waarin wordt verduidelijkt wanneer de EUTR van toepassing blijft en wanneer de EUDR-vereisten van kracht worden, zoals uiteengezet in het EU-richtsnoer dat in april 2025 is bijgewerkt (pagina's 8 en 9). Volgens het officiële richtsnoer gelden de volgende data voor producten die onder zowel de EUTR als de EUDR vallen: 

Hout dat vóór 29 juni 2023 is gekapt:

• Als het in de handel wordt gebracht vóór 30 december 2025, dan vallen deze producten onder de EUTR-regels.
  • Als het product niet in de bijlage bij de EUTR is opgenomen, is het vrijgesteld van zowel de EUTR als de EUDR.
• Als het product tussen 30 december 2025 en 31 december 2028 in de handel wordt gebracht, moet het nog steeds voldoen aan de EUTR (indien het in de bijlage bij de EUTR is opgenomen).
• Als het product vanaf 31 december 2028 in de handel wordt gebracht, moet het voldoen aan de EUDR. 

Hout dat tussen 29 juni 2023 en 30 december 2025 is gekapt:

• Als het vóór 30 december 2025 in de handel wordt gebracht, valt het onder de EUTR.
  • Als het niet in de bijlage bij de EUTR is opgenomen, is het vrijgesteld van zowel de EUTR als de EUDR.
• Op de markt gebracht vanaf 30 december 2025 → Moet voldoen aan de EUDR.

Welke producten vallen onder de EU-houtverordening? 

Volgens bijlage 1 bij Verordening (EEG) nr. 2658/87 van de Raad vallen de volgende categorieën en subcategorieën van hout en houtproducten nog steeds onder de EUTR. 

Ruw en bewerkt hout

4401 – Brandhout, houtsnippers, zaagsel, pellets, briketten

4403 – Ruw hout (met of zonder schors/spinthout)

4406 – Houten spoor- of tramdwarsliggers

4407 – Gezaagd of versnipperd hout (dikker dan 6 mm)

4408 – Fineerplaten, multiplexplaten (met een dikte van minder dan 6 mm)

4409 – Bewerkt hout (bijv. met tand- en groefverbinding, geprofileerd) 

Houtvezelplaten en -panelen

4410 – Spaanplaat, OSB, waferboard

4411 – Vezelplaat (bijv. MDF, hardboard)

4412 – Multiplex en ander gelamineerd hout

4413 – Blokken, platen of profielen van verdicht hout

Houten producten

4414 – Houten lijsten voor schilderijen, foto’s of spiegels

4415 – Houten verpakkingsmateriaal: kisten, kratten, pallets, vaten

(Opmerking: Dit geldt niet voor verpakkingen die uitsluitend worden gebruikt om andere producten te vervoeren)

4416 – Houten vaten, kuipen en andere kuipersproducten

4418 – Houtbewerking en timmerwerk (bijv. vloerpanelen, dakspanen, dakschindels)

Pulp en papier  

Alle GN-codes voor producten van de hoofdstukken 47 en 48 – Pulp, papier en karton (met uitzondering van papier op basis van bamboe of gerecycled papier)

Houten meubels

9403 30, 9403 40, 9403 50 00, 9403 60, 9403 90 30 – Meubelen van hout

Andere

9406 00 20 – Geprefabriceerde gebouwen van hout 

Welke houtproducten vallen onder de EU-ontbossingsverordening (EUDR) maar niet onder de EU-houtverordening (EUTR)?

In bijlage I bij de EU-ontbossingsverordening (2023/1115) staan talrijke GN-codes voor houtproducten vermeld die marktdeelnemers moeten registreren. Veel daarvan komen ook voor in de bijlage bij de EU-houtverordening (995/2010), maar verschillende categorieën komen alleen voor in bijlage I bij de EU-ontbossingsverordening. Dit zijn de nieuw toegevoegde GN-codes voor houtproducten in het kader van de EU-ontbossingsverordening.   

De volgende GN-codes voor houtproducten zijn opgenomen in bijlage I bij de EUDR, maar stonden niet vermeld in de bijlage bij de EUTR. Deze producten vallen uitsluitend onder de EUDR en niet onder de overgangsperiode van de EUTR.  

CN 4402 – Houtskool (met inbegrip van schelpen- of notenkolen)  

CN 4404 – Hoopwood; gespleten palen; houten palen, piketten en staken, puntig maar niet in de lengte gezaagd; houten stokken (grof bewerkt voor handvatten, wandelstokken enz.)  

CN 4405 – Houtwol; houtmeel  

CN 4417 – Gereedschap, gereedschapslichamen en -handvatten, bezem- of borstlichamen en -handvatten, van hout; leesten en schoenvormen, van hout  

CN 4419 – Serviesgoed en keukengerei, van hout  

CN 4420 – Houtmozaïek en ingelegd hout; kistjes en etuis voor sieraden, bestek en dergelijke artikelen, van hout; beeldjes en andere siervoorwerpen van hout; houten meubelstukken, niet bedoeld in hoofdstuk 94

CN 4421 – Overige artikelen van hout  

Alle GN-codes voor producten van hoofdstuk 49 — Gedrukte boeken, kranten, afbeeldingen en andere producten van de drukkerij, manuscripten, typoscripten en tekeningen, van papier

GN 9401 – Stoelen, van hout

GN-code 9403 91 – Houten meubelen en onderdelen daarvan

Zij-aan-zij-vergelijking van de EUTR en de EUDR: de overlappingen in beeld gebracht 

Hoe kan mijn bedrijf ondersteuning krijgen bij het beheer van de overgang van de EUTR naar de EUDR – met inbegrip van traceerbaarheid in de toeleveringsketen en zorgvuldigheidsplicht?

SCS Global Services veertig jaar ervaring op het gebied van certificering, validatie, verificatie en duurzaamheidsbeoordeling in diverse economische sectoren – waaronder sectoren die sterk worden beïnvloed door of onderworpen zijn aan zowel de EUTR als de EUDR. Via onze EUDR-verificatiediensten begeleiden wij bedrijven van elke omvang bij de overgang van de EUTR naar de EUDR. Ons team van experts maakt gebruik van branchekennis en best practices en beschikt over uitgebreide ervaring met het verifiëren van verantwoorde bosbouw wereldwijd, om te garanderen dat producten vrij zijn van ontbossing voordat ze op de EU-markt komen. We beschikken over ervaren verificateurs over de hele wereld die klaar staan om bezoeken ter plaatse af te leggen en documenten te beoordelen, zodat uw bedrijf klaar is om aan de EUDR te voldoen voordat de relevante deadline nadert.  

Heb je nog vragen? Neem dan vandaag nog contact op: [email protected].