Bodem beschermen: Redenen voor hoop

Vorige week meldde ik dat er dit jaar, als gevolg van de stortregens van dit voorjaar, meer dan 19 miljoen hectare niet is ingezaaid – het grootste areaal ooit. Wat de situatie nog erger maakt, is dat de gewassen die wel zijn ingezaaid, niet op tijd zijn geplant, en dat een groot deel van onze resterende bovengrond minder vruchtbaar is geworden door factoren die variëren van overmatig gebruik van chemicaliën tot landintensieve landbouwpraktijken.

Er is echter nog steeds alle reden tot hoop. We beschikken in de landbouw over de middelen om onze bodems te redden. Hier volgen enkele initiatieven die mij optimistisch stemmen. Organisaties die vandaag de dag in het veld actief zijn, innoveren met het oog op het veranderen van het bestaande systeem door de invoering van duurzame werkwijzen.

en voor natuurbehoud Er zijn een aantal fundamentele landbouwpraktijken en -benaderingen die, wanneer ze worden toegepast, leiden tot veerkrachtigere landbouwsystemen. Deze omvatten het gebruik van bodembedekkers die de bovengrond opbouwen en de opbrengstconsistentie verbeteren, oeverbuffers die fungeren als een levend filter tussen akkers en waterwegen, moderne zaaimachines waarmee zaden kunnen worden gezaaid zonder de grond te bewerken (en de daaruit voortvloeiende erosie die gepaard gaat met het bewerken van de bodem), en agroforestry waarbij meerjarige bomen en struiken worden geïntegreerd in akkerland en weiden.

over meerjarige gewassen Wat als de eenjarige handelsgewassen waarop we voor de wereldwijde graanproductie vertrouwen, tot meerjarige gewassen zouden kunnen worden omgevormd?

Dat is de vraag die Wes Jackson zich stelde toen hij meer dan 40 jaar geleden The Land Institute oprichtte. Hun inspanningen op het gebied van selectief kweken hebben vele kanten op geleid, onder meer naar rijst en sorghum, maar een van hun bekendste resultaten is Kernza. Dit tussenvormige tarwegras is een verre verwant van moderne tarwe, maar omdat het een vaste plant is, heeft het lange wortels die zich diep in de aarde nestelen. Het houdt de bovengrond uitstekend op zijn plaats, voorkomt erosie en legt koolstof uit de atmosfeer vast.

Als handelsgewas kan het op verschillende manieren worden gebruikt: als hele korrel, vermalen tot meel om mee te bakken, en zelfs om bier van te brouwen (ik heb Kernza-ales van Bang Brewing en Patagonia geproefd. Heerlijk!). Als extra voordeel kunnen de gewasresten na de oogst worden gebruikt als voeder voor herkauwers. 

Toen ik een paar jaar geleden de proefvelden met Kernza aan de Universiteit van Minnesota bezocht, zag ik dat grootschalige invoering van dit gewas nog ver weg is, maar dat het wel het potentieel heeft om het landbouwlandschap in de Great Plains ingrijpend te veranderen. De inspanningen van internationale bedrijven als Patagonia en General Mills om Kernza te promoten, hebben het nationale nieuws gehaald, maar het valt nog te bezien of Kernza echt aanslaat bij de consument.

Laten we het waarmaken
Er is veel reden tot optimisme in de landbouw, maar er is ook nog veel ruimte voor verbetering.

Milieuvriendelijke landbouwpraktijken en de aanleg van meerjarige gewassen leveren belangrijke ecosysteemdiensten op en dragen bij aan een landbouwsysteem dat de bovengrond herstelt en de nutriëntenverontreiniging van ons water vermindert. Bovendien kan goed beoefende landbouw de gevolgen van klimaatverandering tegengaan. Helaas is de implementatiegraad van deze verschillende praktijken erg laag. Zo maakt bijvoorbeeld minder dan 20% van de boerderijen gebruik van zaaimachines voor systemen met weinig of geen grondbewerking, en worden bodembedekkers slechts op ongeveer 2% van het Amerikaanse landbouwareaal toegepast, zoals gerapporteerd door de Environmental Research Service, een afdeling van het Amerikaanse ministerie van Landbouw (USDA). We beschikken over de middelen om de landbouw duurzaam te maken, maar deze worden onvoldoende benut. Het is tijd dat we deze situatie rechtzetten.

Met de juiste aanpak kunnen we ons voorbereiden op de volgende klimaatramp, of het nu gaat om overstromingen hier in Missouri, bosbranden in Oklahoma of droogte in Californië, maar daar zijn wel serieuze inspanningen voor nodig. Nu. En op grote schaal.
 

Aanbevolen literatuur:

• Het Terraton-initiatief van Indigo Ag is een ambitieus project om een koolstofmarkt op te zetten waarbij boeren worden beloond voor het toepassen van veel van de natuurbeschermingsmaatregelen die ik heb genoemd, met als doel grootschalige koolstofopslag om klimaatverandering tegen te gaan.
• In een recent rapport van het IPCC staat: „Landbouw, bosbouw en andere vormen van landgebruik zijn verantwoordelijk voor 23% van de door de mens veroorzaakte uitstoot van broeikasgassen. Tegelijkertijd nemen natuurlijke processen in het landschap een hoeveelheid kooldioxide op die overeenkomt met bijna een derde van de kooldioxide-uitstoot door fossiele brandstoffen en de industrie.“ Dit wijst niet alleen op een oorzaak van klimaatverandering, maar ook op een oplossing. Fotosynthese is momenteel het goedkoopste en meest betrouwbare mechanisme dat beschikbaar is voor koolstofopslag.
• Het Amerikaanse ministerie van Landbouw (USDA) heeft talrijke uitstekende programma’s die verschillende benaderingen van natuurbehoud en duurzame landbouw bevorderen. Het programma voor onderzoek en onderwijs op het gebied van duurzame landbouw (Sustainable Agriculture Research and Education ) financiert al meer dan 25 jaar door boeren geïnitieerd onderzoek naar diverse natuurbehoudspraktijken in de landbouw. Het Conservation Reserve Program (CRP) omvat een breed scala aan initiatieven waarbij ecologisch belangrijke stukken landbouwgrond worden onttrokken aan de productie om bodemerosie te voorkomen en de waterkwaliteit te verbeteren. CRP-gebaseerde projecten slaan jaarlijks 49 miljoen ton CO2 op en voorzien 170.000 mijl aan waterlopen van oeverbuffers. De Natural Resources Conservation Service biedt technische en financiële ondersteuning aan landbouw- en bosbouwbedrijven via het Environmental Quality Incentives Program.
• Programma’s gericht op natuurbehoud en duurzame landbouw hebben bij het USDA een hoge vlucht genomen, mede dankzij de inspanningen van de National Sustainable Agriculture Coalition. Wanneer de Farm Bill bij het Congres wordt ingediend, zet de NSAC zich in om ervoor te zorgen dat de programma’s voor duurzame landbouw worden gefinancierd.
• Tot de koplopers op het gebied van agroforestry behoren het Savanna Institute en het Center for Agroforestry van de Universiteit van Missouri. Een speciale vermelding verdient de Missouri’s Agroforestry Podcast, die een aantal boeiende, diepgaande analyses over dit onderwerp biedt.